«Η πράσινη μετάβαση χωρίς σχέδιο είναι απλώς εγκατάλειψη.»
— Βαλίνα Ρόζα
Το μεγάλο ρεπορτάζ της Καθημερινής αποτυπώνει με ακρίβεια τι χάθηκε, τι αντέχει και τι δεν μπορεί να περιμένει άλλο.
[…] Τρίτη γενιά σε μια επιχείρηση που κλείνει 90 χρόνια λειτουργίας αλλά και πρόεδρος του Επιμελητηρίου είναι η Βαλίνα Ρόζα. Μας περίμενε στο μόνο ιδιωτικό λιγνιτωρυχείο της Φλώρινας, στην Αχλάδα. «Και ο παππούς μου, και ο πατέρας μου, και οι θείοι μου πέρασαν τεράστια εμπόδια, πολέμους, εμφυλίους, κρατικές χρεοκοπίες, προβλήματα με το κράτος σε ό,τι αφορά τη σύμβαση μίσθωσης του κοιτάσματος, αλλά και με τη ΔΕΗ η οποία ήταν ο κύριος πελάτης μας για δεκαετίες. Τώρα είναι το πιο δύσκολο διότι από την απολιγνιτοποίηση και μετά ήρθε η κατάρρευση του κλάδου. Αντέχουμε ακόμη επειδή πουλάμε τον λιγνίτη μας στη Βόρεια Μακεδονία. Ουδείς είχε αντίρρηση να γίνει το ενεργειακό μείγμα μας πιο πράσινο, ούτε και εμείς που είχαμε ορυχείο. Ομως από το 2019 και μετά ο μεγαλύτερος εργοδότης της περιοχής που ήταν η ΔΕΗ αποχώρησε –βιαστικά και με ένα ανεπαρκές σχέδιο μετάβασης– από έναν τόπο ταυτισμένο από τη δεκαετία του 1950 με την εργασιακή μονοκαλλιέργεια της παραγωγής ενέργειας. Eκλεισε τους σταθμούς που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν αλλιώς, μαράζωσε τις δορυφορικές επιχειρήσεις (εργολάβοι, συνεργεία), προκαλώντας σοκ σε όλη την αλυσίδα από την εστίαση έως το λιανεμπόριο. Στη Φλώρινα –γιατί στην Πτολεμαΐδα τα πράγματα ήταν ακόμη χειρότερα– η τοπική οικονομία ήταν κατά 40% συνδεδεμένη με τον λιγνίτη, όταν η αγροτική παραγωγή φθάνει μόλις στο 11% και τα καταστήματα στο 10%», εξηγεί η Βαλίνα Ρόζα.
«Βέβαια τα θέματα είχαν ξεκινήσει από την κρίση, συνεχίστηκαν με τις πρώτες ανακοινώσεις για την πράσινη μετάβαση επί υπουργίας Μπιρμπίλη το 2012, συνεχίστηκαν επί ΣΥΡΙΖΑ, αλλά το 2019 ήρθε το τελειωτικό χτύπημα. Εμείς έχουμε πλέον 120 μισθωτούς από έναν κύκλο 800 ατόμων με τον οποίον συνεργαζόμασταν άμεσα ή έμμεσα. Και μπορεί να ακούγεται ότι υπάρχει διάδοχο σχέδιο με πόρους ως αντιστάθμισμα. Ομως αυτό δεν ισχύει. Πολλοί τοπικοί επιχειρηματίες που επλήγησαν από την απολιγνιτοποίηση είτε είναι στον “Τειρεσία” για χρέη, είτε δεν έχουν ίδια κεφάλαια, είτε δεν έχουν πρόσωπο στην αγορά, άρα δεν έχουν και πρόσβαση στις ευκαιρίες-χρηματοδοτήσεις. Οσοι ήρθαν να επενδύσουν σε φωτοβολταϊκά και πράσινη ενέργεια είναι από κάθε γωνιά της Ελλάδας, το εισόδημα που παράγεται εδώ διαρρέεται στην Κρήτη, στον Βόλο και αλλού. Απόδειξη ότι το 96% της εγκατεστημένης ισχύος στη Δυτική Μακεδονία ανήκει σε ΑΦΜ από άλλες περιοχές. Παράλληλα χάθηκε μαζί με τον λιγνίτη και ο ανταποδοτικός πόρος που χρηματοδοτούσε τοπικά νοσοκομεία, σχολεία κ.λπ. Χάθηκε επίσης και η ευκαιρία να αξιοποιηθεί η τεχνογνωσία που είχε συσσωρευθεί στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Eτσι λοιπόν βρεθήκαμε να είμαστε πρώτοι σε μείωση πληθυσμού κατά 15% από το 2011 και σε μείωση γεννήσεων. Εχουμε τη μεγαλύτερη διαφυγή νέων 30-45 ετών και από τις μεγαλύτερες μειώσεις ΑΕΠ. Οι τέσσερις νομοί συγκεντρώνουν μόλις 240.000 κατοίκους, ενώ τα νέα ζευγάρια –αν μείνουν– δεν κάνουν δεύτερο παιδί. Πληρώσαμε βαρύτατο τίμημα για να γίνουμε “πράσινοι”, όταν μετά την εκλογή Τραμπ ξαναγυρίζουμε σε ορυκτούς πόρους σαν το αέριο, και από την ενεργειακή αυτάρκεια που κάποτε είχαμε, τώρα θα εξαρτιόμαστε από τρίτες χώρες. Οι δε ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά τοποθετούνται παντού χωρίς πρόνοια για αποθήκευση ενέργειας αλλά και χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό. Και όμως θα μπορούσαμε με μια διαφορετική πολιτική, με ορθολογισμό που λείπει από κάθε βήμα, να έχουμε εκμεταλλευθεί όλα τα προτερήματά μας. Ανάμεσα σε αυτά είναι η προνομιακή θέση μας κοντά σε δύο άλλες χώρες, οι λίμνες μας, τα φράγματα που κατασκευάστηκαν, αλλά δεν αρδεύουν, οι άνθρωποι που είναι εργατικότατοι και ανθεκτικοί και κυρίως αγαπούν τον τόπο και θέλουν να μείνουν εδώ. Αν η πολιτεία ήθελε να τους κρατήσει στη Φλώρινα, ας έδινε κίνητρο να έρθουν κατ’ αρχήν δύο μεγάλες επενδύσεις να δημιουργήσουν 3.000-5.000 θέσεις εργασίας», λέει η πρόεδρος του Επιμελητηρίου Φλώρινας, η οποία πάντως βλέπει ελπίδα στα τοπικά οινοποιεία, στη γαστρονομία και στον τουρισμό, παρότι από μόνα τους δεν μπορούν να τραβήξουν όλο τον νομό μπροστά. Ομως έχουν μια τεράστια δυναμική που δίνει διέξοδο σε αρκετούς ανθρώπους. […]
👉 Διαβάστε ολόκληρο το ρεπορτάζ:
https://www.kathimerini.gr/society/563986771/florina-echoyme-mathiteysei-stin-ypomoni/
